De kracht van groen onderwijs

De kracht van groen onderwijs

Leerlingen/studenten, ouders, alumni, docenten en bestuurders vertelden over de betekenis van groen onderwijs in hun leer-of werkloopbaan en wat het hen en hun omgeving gebracht heeft. "Als je de groene belangen, natuur en milieu, niet voldoende benadrukt, dan krijg je geen duurzame balans voor de samenleving", zegt een oud-student die nu als beleidsmedewerker bij een provincie aan een omgevingsvisie werkt. “Je realiseert je waar de melk vandaan komt bijvoorbeeld, of dat als het goed gaat, dingen groeien in de natuur. En dat je daar ook voor moet zorgen", aldus een leerling in het vmbo-groen. Deze en veel andere uitspraken van de geïnterviewden voor dit boekje geven een beeld van de unieke waarden van groen onderwijs en hun samenhang met de specifieke systeemkenmerken van dit onderwijs. In de discussie over het behoud van verworvenheden bij overheveling van groen onderwijs naar het Ministerie van OCW verdienen ze bijzondere aandacht omdat ze de kracht van groen onderwijs vormen die niet verloren mag gaan.

De waarden

  • Economische waarde: door het opleiden van gekwalificeerde medewerkers en ondernemers draagt groen onderwijs bij aan de ontwikkeling en innovatie van de groene sector.

De groene sector in Nederland - ook wel het agrofoodcomplex genoemd - heeft een grote

economische waarde voor Nederland en de rest van de wereld. De topsectoren Agrifood en Tuinbouw & Uitgangsmaterialen behoren tot de wereldtop en vormen een belangrijk onderdeel van de Nederlandse concurrentie en innovatiepositie op de wereldmarkt. Nederland is de op één na grootste exporteur van agrarische producten ter wereld. Ook maatschappelijk is het belang van de groene sector groot. De groene sector werkt aan het waarborgen van voldoende, veilig en gezond voedsel, geproduceerd op een duurzame wijze in een leefbare omgeving en vitale natuur. De sector draagt nationaal en mondiaal bij aan oplossingen voor voedselzekerheid en -veiligheid, de gezondheid van mensen, dieren en milieu, een biobased economy, biodiversiteit en grootstedelijke ontwikkeling.

Deze economisch belangrijke sector dankt haar succes in hoge mate aan het groene kennis- en onderwijssysteem dat aan de basis stond van belangrijke ontwikkelingen in de land- en tuinbouw in de afgelopen eeuw en ook heden ten dage een belangrijke bijdrage levert aan de ontwikkeling en innovatie van de groene sector. Onderwijs dat goed aansluit op de ontwikkelingen in kennis, onderzoek, beleid en maatschappij en dat studenten optimaal voorbereidt op de arbeidsmarkt is essentieel voor de economische en maatschappelijke bijdrage van de groene sector. Leerlingen en studenten uit het groene onderwijs vinden makkelijk een baan in de sector of daarbuiten, op het juiste niveau. Er is een groot tekort aan goed geschoolde mensen en dat tekort wordt groter. Juist met het oog op de maatschappelijke vraagstukken waar de groene sector zich mee bezighoudt, is het cruciaal dat er meer mensen worden opgeleid voor een baan in deze (top-) sectoren.

  • Pedagogische waarde: met zijn groene leeromgevingen (natuur, planten en dieren) biedt groen onderwijs jongeren de gelegenheid zich te ontwikkelen tot autonome en verantwoordelijke burgers.

De leerlingen in het groen onderwijs leren automatisch over verantwoordelijkheid, kwetsbaarheid en rentmeesterschap, er wordt immers gewerkt met levende dieren en planten. De groene leeromgeving biedt daarbij veel kansen om de leerlingen op te leiden tot bewuste, gezonde burgers.

  • Maatschappelijke waarde: door mensen op te leiden die werken aan belangrijke maatschappelijke problemen en een grote groep zorgleerlingen perspectief te bieden, vervult groen onderwijs een belangrijke maatschappelijke functie.

Het groen onderwijs leidt mensen op die werken aan belangrijke maatschappelijke vraagstukken zoals voedselzekerheid, klimaatverandering, waterbeheer, groene leefomgeving (ook in de stad), klimaatverandering, natuur- en landschapsbeheer. Daarnaast biedt het groen onderwijs veel zorgleerlingen een veilige plek in het onderwijs, waar ze gekend en herkend worden. Het kent een grote instroom zorgleerlingen die dankzij de intensieve begeleiding en het kleinschalige karakter van het onderwijs toch met een vmbo-diploma op zak afstuderen én bovendien een baan op niveau vinden. De groene leeromgeving, het kleinschalige karakter (‘gekend worden’) en zorgen voor dieren en planten hebben een positief effect op deze groep.

  • Eigenwaarde: hun sterke betrokkenheid bij de sector en trotsheid op de expertise geeft docenten en studenten een gevoel van eigenwaarde.

Groen onderwijs leidt professionals op die zich onderscheiden door cruciale kennis van levende organismen en ecosystemen. Professionals die bovendien in staat die kennis te verwaarden in de voedselketen en (internationaal) toe te passen op de grote uitdagingen rond circulaire economie, voedselzekerheid, klimaat en leefbaarheid. De hechte samenwerking tussen onderwijs, bedrijfsleven en kennisinstellingen binnen het groene domein, de relatief geringe omvang van de primaire sector en de sterke verbondenheid in de verticale kolom maakt dat er vaak gesproken wordt over de aanwezigheid van groen DNA bij studenten, onderwijzend personeel, werknemers en ondernemers in de groene sector. Voor bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties is deze specifieke groene expertise bepalend voor het concurrentievermogen en succes van de sector. Voor docenten en studenten geeft het een gevoel van sterke betrokkenheid bij de sector en trotsheid op hun expertise en bijdrage.

 

Belangrijke systeemkenmerken voor behoud van deze waarden

  • Verticale scholengemeenschappen vmbo-mbo (aoc's)
  • Kleinschaligheid en persoonlijke aanpak
  • Sectoraal georganiseerd onderwijs
  • Sterke binding tussen praktijk, onderwijs en onderzoek
  • Sterke praktijkgerichtheid
  • Verbinding met vakministerie
  • Intensieve samenwerking met bedrijfsleven
  • Internationaal oriëntatie
  • Kennisdoorstroom onderzoek, onderwijs, bedrijfsleven
  • Eigen beroepsgerichte lerarenopleiding

>> download.artikel